Energiek Landschap Vlaamse Ardennen

(update juni 2021)

 

Het project Energiek Landschap Vlaamse Ardennen

Nog tot 30 april 2022 loopt het project Energiek Landschap Vlaamse Ardennen. Het is gestart vanuit de ambitie om in een aantal publieke gebouwen verwarmingsketels op lokaal geoogste houtsnippers te installeren. Tegelijk wou het project ook een snipperketen met landbouwers op poten zetten, zodat die tegen vergoeding snippers uit landschapsbeheer aan de gemeenten voor hun ketels konden leveren.

Toch loopt het minder goed dan verwacht. Gemeentebesturen stonden weliswaar open voor de plaatsing van biomassaketels, maar de zoektocht naar geschikte locaties botste vaak op drie obstakels:

  • Er zijn geen geschikte gebouwen met een constante en voldoende hoge warmtevraag die de investering van zo'n ketel rechtvaardigen.
  • Er zijn wel geschikte gebouwwen, maar de stookruimte (vaak op gas) werd minder dan tien jaar geleden gerenoveerd en vervanging is dus nog niet aan de orde.
  • De totaalinvestering, inclusief bijkomende infrastructuurwerken aan de gebouwen waarin de ketels dienen geplaatst, valt bijzonder hoog uit.

Op dit moment loopt nog één kosten-batenstudie voor een verwarmingsketel in een groot rust- en verzorgingstehuis in Geraardsbergen. De resultaten daarvan worden in het najaar van 2021 verwacht.

Het opzetten van een snipperketen in Zuid-Oost-Vlaanderen wordt bemoeilijkt door de afwezigheid van een agrobeheergroep - een groep landbouwers die aan landschapsbeheer doen wanneer hun eigen werkzaamheden dat toelaten - die mee kan helpen trekken. Bovendien is het produceren van kwaltitatieve snippers zonder afzet (bij gebrek aan ketels) weinig motiverend.

 

Quick-scans houtige biomassa

Tijdens het project inventariseerden we het natuurlijke kapitaal aan knotbomen en houtkanten in de negen deelnemende gemeenten. Op basis daarvan kon een ruwe inschatting gemaakt worden van de aanwezige biomassa die vrijkomt uit cyclisch beheer van houtkanten en knotbomen.

De rapportages van de negen deelnemende gemeenten kan je via onderstaande links terugvinden:

 

Nieuwe accenten in het project

Omdat de scope van het project wijzigde door hogergenoemde ervaren obstakels, wordt nu voornamelijk op sensibilistatie en demosntratie ingezet en worden nieuwe mogelijkheden uitgetest voor cyclisch landschapsbeheer, met focus op (toekomstige) snipperproductie.

 

Gratis gebruik van een hakselaar door landbouwers
Zo werden afgelopen winter twee demonstraties met de provinciale hakselaar uit De Gavers gehouden voor een publiek van landbouwers en gemeentearbeiders. Deze landbouwers (13 in totaal) kregen daarna de mogelijkheid om de machine-met-kipbak uit te lenen voor het beheer van hun houtkanten. Dat gebeurt tijdens de weekends. Vijf landbouwbedrijven leenden de hakselaar gedurende zes weekends samen uit. Het systeem krijgt navolging in het najaar.
Voorwaarde is dat de gebruiker een voldoende zware trekker bezit om de machine te vervoeren en aan te drijven, in een straal van 10 km rond De Gavers in Geraardsbergen woont én een demo met de do's-and-don'ts volgt. Er worden in het najaar nieuwe demonstratiemomenten georganiseerd.

 

demonstratie hakselaar

 

Knotmarathon
Tijdens de eerste week van december 2021 wordt op vijf dagen tijd de knotmarathon uitgevoerd door een agrobeheergroep (van buiten de streek). Op de vijf plaatsen waar dit doorgaat, verspreid over ons werkingsgebied, worden telkens 20 knotbomen die (dringend) aan onderhoud toe zijn, mechanisch geknot met een kraan-met-velkop. Een deel van het hout zal bij wijze van demo verhakseld worden. De knotmarathon zal ook toegankelijk zijn voor beleidsmakers, ambtenaren, geïnteresseerden en omwonenden. De locaties zullen bekend gemaakt worden in de Landschapskrant van najaar 2021. We kunnen alvast meegeven dat er een zal plaatsvinden in Wortegem (Stuivenbergstraat), Nederbrakel (Rijdtmeersen) en Ophasselt (Moenebroek). Geïnteresseerden zullen gratis pootgoed en wilgentenen kunnen verkrijgen. Doel van de knotdemonstraties is lokale besturen te tonen hoe efficiënt, mechanisch beheer mits opschaling kan, via daarvoor geschikte actoren, namelijk onze landbouwers.

Groepsaankoop knotten
Tijdens de winter van 2021-2022 bieden we de inwoners van Erpe-Mere, Brakel en Lierde de mogelijkheid om mee in te stappen in een groepsaankoop voor het knotten van knotbomen die dringend aan onderhoud toe zijn. Wie minstens vijf dergelijke knotbomen heeft in of langs zijn wei of akker, waar een rupskraan-met-velkop bij kan, komt in aanmerking. Als we in de gemeente minstens dertig knotbomen kunnen knotten, gaat de groepsaankoop door. Afhankelijk van de weersomstandigheden zullen de knotwerkzaamheden plaatsvinden tussen 15 november 2021 en 15 maart 2022.
Al het hout wordt volledig verhakseld tot houtsnippers, ook de delen die dik genoeg zijn om in de kachel te verbranden. Het hakselen en afvoeren van de snippers zit in de prijs verrekend.

Een knotboom met achterstallig beheer knotten kost 73 euro (incl. BTW). Die kost wodt verminderd tot 63 euro per boom dankzij een eenmalige premie van het Regionaal Landschap. Omdat er in Brakel een gemeentelijke knotboompremie bestaat, wordt daar de kost verminderd tot 51,5 euro per boom.

Het systeem van groepsaankoop staat volledig los van de werking van onze knotteams, die we vanzelfsprekend blijven ondersteunen. Echter daar is de vraag naar knotten groter dan het aanbod aan knotters.

(Herstel)aanplantingen
In de winter van 2021-2022 willen we enkele lange ononderbroken stroken houtkant of knotbomen aanplanten langs (veld)wegen. Het idee is dat ze zo op termijn makkelijk beheerbaar / oogstbaar zijn en dat dat kan op een kostenefficiënte manier qua inzet van machines, mensen, verplaatsing en tijd.
Die stroken kunnen zowel op openbare als particuliere gronden gelegen zijn. De subsidieratio is 80% voor levering van plantsoen en aanplant zelf.

Beheerplanning
In Lierde, Brakel en Sint-Lievens-Houtem wordt een klimaatbestedig beheerplan gemaakt, op maat van de vraag van de gemeente, met de gemeentelijke cyclisch te beheren KLE's.

Vorming rond het aanwenden van lokaal geoogste biomassa voor verwarming
We organiseren een participatieve halvedagvorming rond het aanwenden van lokale biomassa voor energie. En dit voor omgevingsambtenaren, politici en vertegenwoordigers van de betrokken sectoren, op dinsdag 14 september 2021 (vm) in Ronse. De opleiding wordt verzorgd door Inverde en is gratis.

 

Heb je interesse in een van deze onderdelen? Stuur ons een bericht, of bel ons op!

 

Meer info

Gus Van Hoeck (gus[punt]van[punt]hoeck[at]rlva[punt]be of op het nummer 055/ 20 72 65.

Jeroen Vanhee (jeroen[punt]vanhee[at]rlva[punt]be of op het nummer 055/ 20 72 65.

 

Met de steun van ELFPO